chuong 5 Quy trình tham gia đấu giá cổ phần

Quy trình tham gia đấu giá cổ phần Nhiều bạn đọc thắc mắc tại sao có nhà đầu tư được trả tới 80 triệu đồng một cổ phần Kido giá trúng thầu bình quân các phiên đấu giá liên tục tăng. VnExpress giới thiệu vắn tắt quy trình tham gia đấu giá cổ phần theo quy định tại Nghị định 187/CP và quy chế đấu giá của TTGDCK Hà Nội để bạn đọc hiểu rõ. Cá nhân tổ chức đầu tư trong nước và nước ngoài đều có thể tham gia đấu giá mua cổ phần của các doanh nghiệp cổ phần hóa nếu đáp ứng các điều kiện: Các tổ chức kinh tế tổ chức xã hội hoạt động theo luật pháp Việt Nam và cá nhân người Việt Nam định cư ở trong nước (sau đây gọi tắt là nhà đầu tư trong nước) được quyền mua cổ phần của các doanh nghiệp cổ phần hóa với số lượng không hạn chế. Các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài người nước ngoài hoạt động hợp pháp tại Việt Nam người Việt Nam định cư ở nước ngoài (sau đây gọi là nhà đầu tư nước ngoài) được mua cổ phần của các doanh nghiệp cổ phần hóa theo quy định của pháp luật Việt Nam. Nhà đầu tư nước ngoài có nhu cầu mua cổ phần ở các doanh nghiệp cổ phần hóa phải mở tài khoản tại các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán đang hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam và tuân thủ pháp luật Việt Nam. Thông tin về các đợt đấu giá cổ phần thông tin chi tiết về doanh nghiệp bán đấu giá cổ phần quy chế đấu giá và các thông tin liên quan được cung cấp tại TTGDCK Hà Nội. TTGDCK TP HCM báo chí trụ sở công ty bán cổ phần website http://www.hastc.org.vn; http://www.ssc.gov.vn www.vse.org.vn và website của công ty chứng khoán đại lý tùy theo mỗi đợt đấu giá. Nhà đầu tư có thể trực tiếp tham gia đấu giá tại TTGDCK Hà Nội hoặc qua các công ty chứng khoán đại lý Nhà đầu tư nhận mẫu Đơn đăng ký tham gia mua cổ phần tại các TTGDCK các đại lý đấu giá hoặc tự in mẫu đơn này qua các website điền thông tin đầy đủ theo yêu cầu trong đơn nộp tiền đặt cọc (bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản) vào nơi làm thủ tục đăng ký tối thiểu bằng 10% giá trị cổ phần đăng ký mua theo giá khởi điểm. Nộp đơn đăng ký tham gia mua cổ phần tại TTGDCK hoặc các đại lý đấu giá. Nhà đầu tư là cá nhân trong nước khi nộp đơn phải xuất trình Giấy CMND hoặc Hộ chiếu Giấy nộp tiền đặt cọc hoặc Giấy chuyển tiền đặt cọc. Trong trường hợp người tham gia đấu giá ủy quyền cho người khác tham gia đấu giá thì phải có văn bản ủy quyền hợp lệ. Nhà đầu tư là tổ chức trong nước người đại diện hợp pháp cho tổ chức tham dự đấu giá phải có các giấy tờ như quy định cho các nhà đầu tư cá nhân. Ngoài ra nhà đầu tư tổ chức phải nộp thêm Bản sao được chứng thực công chứng hợp lệ văn bản chứng minh tư các pháp lý của tổ chức đó (Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh Quyết định thành lập…). Người đại diện phải xuất trình Giấy ủy quyền tham gia đấu giá hoặc Quyết định bổ nhiệm trong trường người đứng đầu pháp nhân làm thủ tục đăng ký. Nhà đầu tư là cá nhân nước ngoài phải xuất trình Hộ chiếu. Trong trường hợp ủy quyền đấu giá cho người Việt Nam người đại diện cần có CMND và Giấy ủy quyền. Ngoài ra cá nhân phải nộp thêm Giấy xác nhận mở tài khoản tại một tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán đang hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam. Nhà đầu tư là tổ chức nước ngoài ngoài các hồ sơ dành cho cá nhân nước ngoài cần có thêm Bản sao được chứng thực công chứng hợp lệ văn bản chứng minh tư các pháp lý của tổ chức đó (Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh Quyết định thành lập…) Sau khi hoàn tất thủ tục đăng ký nhà đầu tư được cấp Phiếu tham dự đấu giá. Nhà đầu tư phải xem xét kĩ các nội dung trong phiếu điền đầy đủ các thông tin theo mẫu kiểm tra lại cẩn thận trước khi bỏ phiếu. Phiếu tham dự đấu giá được coi là hợp lệ khi đảm bảo các yêu cầu: Là phiếu do Ban tổ chức đấu giá cấp có đóng dấu treo theo quy định của TTGDCK phiếu không được tẩy xóa và rách nát; các thông tin được điền đầy đủ tổng số cổ phần đặt mua tối đa bằng mức đăng ký các mức giá đặt mua không được thấp hơn giá khởi điểm không vi phạm về mức giá và khối lượng đặt mua được quy định trong Quy chế của từng đợt đấu giá. Trong thời hạn bỏ phiếu nhà đầu tư được quyền xin cấp đổi Phiếu tham dự đấu giá. Trong trường hợp đổi phiếu nhà đầu tư làm đơn Đơn đề nghị cấp phiếu mới (theo mẫu). Nhà đầu tư có thể bỏ phiếu tham dự đấu giá từ ngày đăng ký đến ngày tổ chức đấu giá. Thời hạn kết thúc bỏ phiếu được quy định cụ thể trong Quy chế của từng đợt đấu giá. Nhà đầu tư có thể bỏ phiếu tham dự đấu giá theo các hình thức bỏ phiếu trực tiếp vào thùng phiếu tại TTGDCK. Sau khi bỏ phiếu đấu giá nhà đầu tư ký xác nhận vào Sổ theo dõi bỏ phiếu đấu giá đặt tại thùng phiếu. Hoặc gửi phiếu qua bưu điện đến TTGDCK bằng thư bảo đảm ngoài bìa thư ghi “Phiếu tham dự đấu giá’’. Thời điểm nhận phiếu được tính là thời điểm TTGDCK ký nhận tại bưu điện. Hoặc bỏ phiếu tại các đại lý đấu giá thời gian và địa điểm được ghi rõ trong Quy chế đấu giá . Nguyên tắc xác định kết quả: Kết quả đấu giá được xác định theo giá đặt mua từ cao xuống thấp. Nhà đầu tư đặt mua theo giá nào thì được mua cổ phần theo giá đó. Trường hợp những người tham gia đấu giá trả giá bằng nhau nhưng số lượng cổ phần chào bán ít hơn tổng số cổ phần đăng ký mua thì quyền mua cổ phần của các bên được xác định như sau: Số cổ phần nhà đầu tư được mua = Số chào bán X (Số cổ phần nhà đầu tư đăng ký mua bằng nhau/Tổng số cổ phần các nhà đầu tư đăng ký mua giá bằng nhau). Nhà đầu tư trúng giá có trách nhiệm thanh toán tiền mua cổ phần (bằng VNĐ) trong vòng 15 ngày kể từ ngày công bố kết quả đấu giá (tiền đặt cọc được trừ vào tổng số tiền phải trả). Hình thức thanh toán bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản vào nơi nhà đầu tư đã làm thủ tục đăng ký. Nếu quá 15 ngày mà nhà đầu tư vẫn không nộp hoặc không nộp đủ so với số tiền phải thanh toán thì số cổ phần chưa được thanh toán được coi là số cổ phần nhà đầu tư từ chối mua và không được nhận lại số tiền đặt cọc tương ứng. Nhà đầu tư không trúng giá được nhận lại tiền đặt cọc trong vòng 5 ngày làm việc kể từ ngày tổ chức đấu giá. Nhà đầu tư không được nhận lại toàn bộ tiền đặt cọc trong trường hợp Phiếu tham dự đấu giá không hợp lệ. Thuê người chơi chứng khoán lấy lợi nhuận Chưa nói đến mạnh tay đầu tư chỉ thấy chứng khoán rớt giá đã "toát mồ hôi" vậy mà nhiều người “yếu bóng vía” không hiểu biết về chứng khoán lại đang tìm được cách thu lợi nhuận từ thị trường này. Giữa năm ngoái chị Tuyên một thợ may có chồng làm xây dựng bắt đầu quan tâm đến thị trường chứng khoán. Mất 2 tuần đi các sàn hỏi thăm chị thấy rối tung không biết nên mua bán gì mua cổ phiếu giá cao quá thì sợ bị hớ mua giá thấp thì sợ nhầm hàng không chất lượng. Rốt cuộc có người quen bày cách thử gửi một số tiền cho một môi giới chứng khoán quen biết để kinh doanh giùm. Vừa rồi tổng kết ngoài 10% lợi nhuận chia cho người môi giới chị thu về số tiền gấp 6-7 lần vốn. Nhiều chủ doanh nghiệp công chức không có thời gian theo dõi thị trường cũng uỷ thác vốn cho họ kinh doanh giùm lợi nhuận và các quy ước tự thoả thuận với nhau. “Nhân viên môi giới làm việc trong môi trường chứng khoán đủ thông tin và độ nhanh nhạy để ra quyết định mua bán” chị Tuyên nhận xét. Giao cho công ty chứng khoán Lâu nay một vài công ty chứng khoán có dịch vụ quản lý danh mục như Công ty chứng khoán Bảo Việt (BVSC) Công ty chứng khoán Ngân hàng Công thương (IBS). Với dịch vụ quản lý danh mục đầu tư Bestfit Investment IBS sẽ nhận tiền uỷ thác xây dựng danh mục chứng khoán cho nhà đầu tư. IBS có 5 sản phẩm theo mức kỳ vọng lợi nhuận từ cao xuống thấp đó là kỳ vọng lợi nhuận cực kỳ cao rất cao cao khá cao và cao hơn lãi suất tiết kiệm. Tùy theo đó mà yêu cầu đảm bảo tối thiểu vốn và phần chia lợi nhuận được tính toán. Nếu phần lợi nhuận thực tế thu được chỉ bằng lãi suất tiết kiệm thì nhà đầu tư được hưởng 100% còn nếu lợi nhuận cao thì có tỷ lệ phân chia theo hợp đồng. Ví dụ: nhà đầu tư kỳ vọng lợi nhuận cực kỳ cao yêu cầu đảm bảo tối thiểu 50% vốn phần chia lợi nhuận vượt lãi suất tiết kiệm sẽ là 65% thuộc nhà đầu tư 35% thuộc về IBS. Để theo dõi nhà đầu tư sẽ nhận được báo cáo chi tiết về hoạt động định kỳ hằng tháng hoặc theo yêu cầu. Tuy nhiên theo Luật Chứng khoán vừa có hiệu lực vào 1/1/2007 các công ty chứng khoán không còn được nhận ủy thác đầu tư mà chỉ các công ty quản lý quỹ mới được thực hiện nghiệp vụ này. Có giao trứng cho ác? Khi giao vốn chị Tuyên rất lo lắng: “Họ là người dưng vốn của mình không biết có bị mất trắng hay không”. Theo nhiều người đó không phải tiền của môi giới nên họ không xót và hết lòng. Ngoài việc để người được ủy thác toàn quyền quyết định đầu tư nhà đầu tư cũng chẳng bắt nhịp được vui buồn khi thị trường lên xuống. Theo một nhà môi giới IBS khi giao vốn nhà đầu tư phải chấp nhận một tỷ lệ rủi ro. Nếu giao cho một nhân viên môi giới thì phải tìm hiểu về nguồn gốc kinh nghiệm và tiểu sử làm việc của người đó trên thị trường; giao cho tổ chức thì khả năng tiền được sử dụng đúng mục đích cao hơn bởi luồng tiền ra vào đều qua một quy trình quản lý và kiểm soát. “Ngoài ra ai cũng mong muốn làm sinh lời đồng vốn ủy thác chỉ như vậy mới là cách để khách hàng tìm đến tốt nhất” anh nói. Mua cổ phiếu dạng “lúa non”: Chơi dao hai lưỡi Cập nhật ngày: 10/02/2007 Ham cổ phiếu của doanh nghiệp lớn nhiều người tìm cách sang nhượng quyền mua với giá trên trời. Rủi ro sẽ rất lớn Thị trường chứng khoán sôi động đã kéo rất nhiều nhà đầu tư mới vào cuộc. Nếu trên sàn giao dịch tập trung ở mức độ nào đó các thông tin chính thức về các loại cổ phiếu còn có ít nhiều để nhà đầu tư lượng định riêng cổ phiếu OTC hiện nay gần như “mê hồn trận”. Nhiều người chọn mua chỉ bởi những tin đồn thổi nên rất dễ gặp rủi ro. Gần đây nhiều người lại hùa nhau tìm mua cổ phiếu dạng “lúa non” của một số đơn vị sắp cổ phần hóa với hy vọng khi doanh nghiệp cổ phần hóa sẽ thắng lớn. Mua bán cái... chưa có Thông thường khi một doanh nghiệp (đơn vị) cổ phần hóa sẽ có một lượng cổ phiếu nhất định bán cho CB-CNV với giá ưu đãi. Bình thường số cổ phiếu ưu đãi này chỉ có thể giao dịch khi doanh nghiệp đã cổ phần hóa xong (có cổ phiếu thật sự). Thế nhưng do “có cung ắt có cầu” nhiều người vì khoái doanh nghiệp này nên tìm cách mua trước suất ưu đãi. Có giao dịch thành thế là “một đồn mười mười đồn trăm” giới cò chứng khoán nhảy vào giá suất ưu đãi mua cổ phiếu được đẩy tăng vọt lôi kéo nhiều nhà đầu tư “tay mơ” vào cuộc. Điển hình cho hiện tượng này là tình trạng những tuần vừa qua người người đua nhau tìm mua “cổ phiếu” của Bệnh viện Bình Dân. Trên các sàn OTC “cổ phiếu” của bệnh viện này được chào giá 40.000 đồng rồi 50.000 đồng thậm chí 60.000 đồng/cổ phiếu. Trong khi đó đến thời điểm này Bệnh viện Bình Dân vẫn còn trong giai đoạn chuẩn bị thủ tục cổ phần hóa. Nghĩa là chưa có bất cứ ai có cổ phiếu. Hiện tượng tương tự cũng đã xảy ra với một số trường hợp khác nhưng quy mô khiêm tốn hơn. Chẳng hạn cả tuần lễ trước ngày đấu giá cổ phiếu lần đầu phát hành ra công chúng của Công ty Cổ phần Dây và cáp điện Việt Nam (Cadivi) hôm 31-1 trên các website giao dịch OTC nhiều người chào bán suất ưu đãi quyền mua cổ phiếu này với giá 60.000 đồng- 70.000 đồng thậm chí có trường hợp rao bán giá 150.000 đồng/cổ phiếu... Khi giá quyền chuyển đổi được đẩy lên chóng mặt Đó là tình trạng trái phiếu Vietcombank (VCB) trên thị trường hiện nay. Để chuẩn bị cho tiến trình cổ phần hóa cuối tháng 12-2005 VCB đã phát hành 12 triệu trái phiếu chuyển đổi VNĐ với mệnh giá 100.000 đồng/trái phiếu (cộng trừ 15%) trong đó 70% dành cho nhà đầu tư tổ chức (thông qua hình thức đấu giá lãi suất) và 30% dành cho nhà đầu tư cá nhân. Về quyền lợi của người mua trái phiếu ngoài việc được hưởng lãi suất (6%/năm) chủ sở hữu trái phiếu sẽ được chuyển đổi sang cổ phiếu khi ngân hàng này tiến hành cổ phần hóa (dự định là năm 2007). Có lẽ do sức hấp dẫn muốn được nắm giữ cổ phần của một ngân hàng thuộc loại hàng đầu VN nên chỉ một thời gian ngắn sau khi phát hành giá trái phiếu VCB đã vọt lên gần 2 lần. Gần đây do có thông tin VCB có thể sẽ cổ phần hóa ngay trong cuối quý II hoặc quý III này nên rất nhiều người đổ xô tìm mua đẩy giá trái phiếu chuyển đổi của VCB tăng đến chóng mặt. Trên các sàn giao dịch OTC lúc cao điểm trái phiếu này đã được chào bán gấp hơn 3 lần mệnh giá. Và hiện tại dù đã giảm nhẹ nhưng vẫn còn được mua bán với giá từ 2 5 đến 2 6 lần mệnh giá... Giá tăng đến chóng mặt khiến nhiều người am hiểu vấn đề không khỏi thốt lên: “Giá không thể tin được dù đó là sự thật”... Một loại trái phiếu khác cũng đang được rao bán trên thị trường OTC với giá “không thể tưởng tượng” là trái phiếu tăng vốn của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Dù đến thời điểm này vẫn chưa có gì rõ ràng về thời gian cổ phần hóa ngân hàng này trái phiếu này cũng không có những cam kết chuyển đổi cụ thể như trái phiếu VCB nhưng giá hiện cũng được chào bán tới 1 5 lần mệnh giá... Rủi ro chực chờ Thực ra việc nhà đầu tư bỏ tiền để mua quyền mua cổ phiếu của một đơn vị nào đó ngay trước khi cổ phần hóa xét ở khía cạnh đầu tư cũng là bình thường. Tuy nhiên điều đáng nói là nhiều người đang phải bỏ ra một số tiền quá lớn khi chưa biết giá cổ phiếu của đơn vị đó sẽ ở mức nào. Rủi ro chính là ở điểm này. Chẳng hạn đối với trái phiếu của VCB nguyên tắc chuyển đổi trái phiếu thành cổ phiếu đã được ngân hàng này quy định ngay từ khi phát hành trái phiếu là: Chủ sở hữu trái phiếu sẽ được quyền sử dụng 100% giá trị trái phiếu (gồm mệnh giá và lãi suất) để mua cổ phiếu phổ thông của VCB khi ngân hàng này tiến hành cổ phần hóa phát hành cổ phiếu ra công chúng. Giá mua cổ phiếu là giá cổ phiếu được hình thành sau cuộc bán đấu giá phát hành lần đầu ra công chúng. Qua thực tế những lần đấu giá cổ phiếu của các doanh nghiệp gần đây cho thấy mức giá trúng thầu đều rất cao thậm chí nhiều người trúng thầu đã phải bỏ tiền cọc vì không kham nổi. Với các đơn vị như VCB giá cổ phiếu hình thành từ đấu giá chắc chắn cũng sẽ rất cao. Và khi đó người mua lại trái phiếu giá cao hiện nay không thể hy vọng mua được cổ phiếu giá rẻ đã đành mà còn tốn thêm khoản chênh lệch quá lớn do “mua quyền” quá cao. Mới đây khi trả lời VnEconomy một lãnh đạo VCB cũng đã cho rằng việc trái phiếu chuyển đổi của ngân hàng này lên đến 2 5 lần mệnh giá là không hợp lý. “Người giữ trái phiếu có quyền được chuyển đổi giá trị trái phiếu sang cổ phiếu. Nhưng vì quyền đó mà mua cao như vậy là không hợp lý” - ông nhấn mạnh... Thực tế hiện nay cho thấy nếu có tiền muốn sở hữu cổ phiếu của doanh nghiệp lớn cũng không phải quá khó. Nhà đầu tư có thể trực tiếp đăng ký đấu giá để mua; mua lại của những người đấu giá trúng vì rất nhiều người tham gia đấu giá chỉ để bán lại hưởng chênh lệch ít nhiều chứ không nhằm mục đích sở hữu lâu dài cổ phiếu. Hoặc cũng có thể mua lại của CB-CNV đơn vị khi cổ phiếu có giá chính thức... Mua từ các nguồn này sẽ sát giá thị trường hơn và đương nhiên an toàn hơn nhiều so với dạng mua “lúa non”. Jim Slater có lẽ là người có những lời khuyên ảnh hưởng nhất đối với những nhà đầu tư tư nhân nhỏ. Ông nhấn mạnh rằng nhà đầu tư nhỏ có thể trở thành những chuyên gia đầu tư trong một hoặc hai lĩnh vực của thị trường. Ông có lẽ là “giáo sĩ” đầu tư đầu tiên ở Anh khuyên rằng nên tìm kiếm những cổ phiếu có chỉ số P/E thấp. Theo ông nhà đầu tư nhỏ bình dân có một số lợi thế so với những nhà đầu tư lớn chuyên nghiệp. Trước tiên nhà đầu tư nhỏ có ít tiền để đầu tư hơn nên họ có thể đầu tư với hiệu quả cao hơn vào những công ty nhỏ hơn. Thứ hai các nhà đầu tư nhỏ khó có khả năng đầu tư vào hơn 10 công ty. Điều này có nghĩa là họ có thể chọn ra được các công ty tốt nhất thuộc top 10. Nếu so sánh thì các nhà đầu tư chuyên nghiệp sẽ có một danh mục đầu tư lớn hơn nhiều và không thể tránh khỏi trong số đó có những công ty không phải là thuộc nhóm tốt nhất. Phần lớn lời khuyên của Slater trong các cuốn sách của mình có ý nghĩa thông dụng. Ông khuyên nên đầu tư vào các công ty có lợi thế cạnh tranh. Điều này có thể có từ một thương hiệu tốt hoặc bản quyền sở hữu trí tuệ như của các công ty dược phẩm trong một số loại thuốc. Một khi nhà đầu tư đã xác định được một công ty với lợi thế cạnh tranh rồi thì anh ta nên nhìn vào công ty có tốc độ phát triển nhanh. Ông định nghĩa công ty có tốc độ phát triển nhanh là công ty có tốc độ tăng cổ tức trên mức trung bình. Ông cũng cho rằng công ty nào có thể “nhân bản” một hoạt động kinh doanh nào đó ví dụ như cửa hàng tiệm ăn nhà dưỡng lão là công ty có triển vọng tốt. Slater đồng ý rằng rất khó để đánh giá năng lực quản lý của các công ty đặc biệt đối với các nhà đầu tư nhỏ vì nhiều công ty thuê những chuyên gia tham mưu để đánh bóng họ lên. Vì vậy ông gợi ý nên bắt đầu bằng một số phép tính số học. Những nguyên tắc chính là: - Mỗi năm trong 5 năm qua phải có lãi. Không năm nào có lỗ. - Nếu trong vòng 5 năm trước công ty có lợi nhuận sụt giảm tại năm nào đó thì nó phải đạt được mức cổ tức cao nhất trong năm gần nhất. Điều này chứng tỏ công ty đang thật sự có động lực để tăng trưởng. - Cổ phiếu bất động sản được loại trừ vì chúng phụ thuộc vào sự biến động của giá bất động sản chứ không phải là vào tăng trưởng nội lực. Một bất động sản có thể tăng về giá trị nhưng sự tăng này rất có thể không phải là do tài năng quản lý. - Phải nhận được đánh giá tích cực của các nhà môi giới về triển vọng phát triển. Ưu điểm của phương pháp này là nhà đầu tư có thể sử dụng kết quả nghiên cứu của người khác. Kỹ thuật của Buffett và Soros xác định được cái mà không ai khác biết được - hoặc là giá trị ẩn tàng hoặc là một xu hướng chưa được nhận biết trên thị trường - đòi hỏi ít nhất phải có những nghiên cứu chuyên sâu và có lẽ phải có thêm cả tiếp cận đến những thông tin mà nhà đầu tư nhỏ khó có thể tiếp cận được. - Slater thận trọng với những công ty trong những ngành có tính chu kỳ như xây dựng và kiến thiết. Để được coi là cổ phiếu có triển vọng phát triển thì chúng vẫn phải thỏa mãn được các chỉ tiêu nêu trên. - Cuối cùng Slater khuyên nên nhìn vào tốc độ tăng trưởng P/E thay vì bản thân chỉ số P/E (với một số giải thích và chuẩn mực cụ thể). Một lời khuyên có ý nghĩa khác của ông là nên tránh những công ty mà chủ tịch của chúng sống quá hào nhoáng. Biển số xe “thửa” là một dấu hiệu xấu. Cũng là một dấu hiệu xấu nếu ông chủ tịch đoạt được nhiều quyền lợi trong một câu lạc bộ bóng đá. Thâu tóm cá nhân (và/hoặc tự tôn) lớn thì lợi nhuận sẽ nhỏ.